O trudnym macierzyństwie i o tym, czym jest odmienność, rozmawiałyśmy podczas spotkania Dyskusyjnego Klubu Książki „Liberatorium”, którego punktem wyjścia była autobiograficzna książka Elizy Kąckiej „Wczoraj byłaś zła na zielono”.
Autorka pokazuje doświadczenia samotnej matki, która próbuje zrozumieć świat swojej córki, nazywanej Rudą, i odnaleźć się w rzeczywistości, która nie zawsze okazuje się przyjazna. Dziewczynka odbiera rzeczywistość i reaguje na nią inaczej, niż oczekują tego przyjęte społecznie normy. Ich relacja staje się opowieścią o mozolnym poszukiwaniu wspólnego języka i próbie zrozumienia drugiego człowieka bez narzucania mu własnego sposobu myślenia. Kącka podejmuje również problem komunikacji. Słowa mogą budować więź, ale potrafią też ranić i zamykać człowieka w gotowych definicjach. Pisarka opowiada o tych doświadczeniach charakterystycznym językiem, gęstym od metafor, skojarzeń i poetyckich obrazów. Pokazuje także reakcje otoczenia na zachowania odbiegające od przyjętych norm: oceny, nieprzychylne komentarze i oczekiwanie, że dziecko oraz jego matka dostosują się do reguł większości. W ten sposób historia „złej na zielono” staje się opowieścią o społecznych uprzedzeniach i pozornej tolerancji. Książka skłania do refleksji nad ciężarem opieki, odpowiedzialnością i potrzebą akceptacji. Przypomina, że nawet najbliższa relacja nie oznacza pełnego poznania drugiego człowieka. Ruda pozostaje odrębnym, nie do końca poznawalnym światem, a próba zrozumienia jej wymaga przede wszystkim uważności i uznania różnic.
W spotkaniu uczestniczyła psycholożka Oliwia Dybaś, prowadząca poradnię „Pasja Umysłu”. Odwołując się do swojej praktyki zawodowej, przybliżyła obawy rodziców, którzy po raz pierwszy stykają się z diagnozą dziecka. Jedną z najważniejszych jest lęk przed stygmatyzacją rodziny. Rozmawiałyśmy również o postawach rodzicielskich i społecznych oraz znaczeniu wsparcia psychologicznego.
Praca z dziećmi w spektrum autyzmu jest trudna. Dużo zależy od rodziców i spotkań psychoedukacyjnych – podkreślała psycholożka.
Na zakończenie klubowiczki podzieliły się własnymi doświadczeniami i refleksjami na temat problemów i ograniczeń systemu pomocy psychologicznej.
Spotkanie pokazało, że odmienność nie musi oznaczać oddalenia, a próba zrozumienia drugiego człowieka wymaga empatii i otwartości. Książka Elizy Kąckiej stała się punktem wyjścia do rozmowy o społecznych uprzedzeniach, trudach macierzyństwa i potrzebie wsparcia rodzin, które mierzą się z wyzwaniami związanymi ze spektrum autyzmu.
Spotkanie odbyło się 19 października 2026 w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Jaśle.
Dofinansowano ze środków Instytutu Książki pochodzących z dotacji celowej Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz środków budżetu Województwa Podkarpackiego.
